Euskarari behar duen tornuia

Erabiltzailearen aurpegia Eneko Etxaniz 2026ko maiatzaren 22a

Ez dakit hurbilenekoak zaizkidan testuinguru linguistikoek zerikusirik ote duten, baina gero eta ahulagoak iruditzen zaizkit euskararako hautuaren aldeko diskurtsoak. Egia da azken urteetan hainbat alorretako joerek erakusten duten bilakaera positiboaz hitz egitea lagungarri izan daitekeela korrontearen kontra arraunean dabilenari zama eraiste aldera. Baina zapalduak, minorizatuak edo prekarioak diren esparruetan loraldi edo urrezko aroez hitz egiten dugunean, irudipena daukat elikatzen ditugun usteak guk uste baino ustelagoak direla.

Zinemak edota musikak bizi dituzte garairik oparoenak, baina pantaila handian edota pabiloi eta estadioetan ikusten ditugun ekoizpenei gorazarre egiten diegun bitartean, aktore euskaldunak Madrilen egonaldi luzeak egin beharrean dira, diskoetxe eta argitaletxeak ateak itxi beharrean, teknikariak greban eta musikariak beti bezain prekario.

Gauzak horrela, uste dut hobe genukeela loreak afalosterako uztea eta kultur esparruan euskararako hautuaren baitan hedatzen diren diskurtsoei beste begi batzuekin begiratzea.

Izan ere, euskara liburuetara, pantailetara edo oholtzara naturaltasunez eramatea ondo dago, baina naturaltasun hori ezin da ulertu ibilbide historiko odoltsurik edota hiztun orok pairatzen diharduen zapalkuntza eta oinarrizko giza eskubideen urraketarik gabe. Nork bere burua erdaretan jardutera behartu beharrik ez izateak ere ez luke inor euskaraz modu kontzientean jardutetik eta honen ardura soziopolitikotik salbatu behar. Baina kontuz: ardura hori gure burua saritzeko baliatzea ere ez baitzaigu komeni. Ez diogu euskaraz aritzeko aldarriari muzin egingo, baina euskaraz aritzea bera nabarmendu beharrak normalizaziotik urruntzen gaitu.

Bestela esanda, ez dugu zaindu beharreko txantxangorri txiki, polit eta preziatu bat izan nahi, ez eta bere lumadia erakusgarriki aireratuko duen arranoaren hegaldirik ere. Euskarari behar duen tornuia eman baino ez.