KOLABORAZIOA

'Itzala galdu zuen zuhaitza'

Jose Luis Albizu Beristain

Hona hemen Jose Luis Albizuk BARRENAra ipuin formatuan bidali duen kolaborazioa.

Biziaren zuhaitzak, jaio eta hazi ahala, oroitzapen eta bizipen guztiak hostoetan gordetzen ditu, liburu batean bezala. Urtez urte, udaberriko argiarekin esnatzen da, adar berdeetan kimu berriak ateratzen ditu eta gorantz hazten da, bikain eta oparo. Zuhaitza hostoz hosto estaltzen da, eta hosto horiek oharrez, pasadizoz, pozez eta maitasunez betetzen joaten dira. Seme-alaben, biloben eta adiskideen jaiotzea ere adierazten dute, baita betiko joan zaizkigun adiskide eta senideen galerak eragindako tristura ere. Azken finean, une on eta txarrez beteriko bizitza baten lekuko dira. 

Udan, bere adaburu oparoak gerizpe atsegina eskaintzen digu, oroitzapenez eta oroitzapen gehiagoz betea. Zuhaitza bere hostoak berriro irakurtzen aritzen da, eta haren gerizpean esertzen bagara, bere bizipenak eta pentsamenduak partekatzen ditu gurekin. Ikasteko eta hausnartzeko leku ezin hobea da.

Udazkena iristean, enborra loditu egiten zaio, eta eraztun berri bat sortzen da; eraztun horiek bizitzaren historia eta azken urteko bilakaera jasotzen duten pergaminoak balira bezala pilatzen dira. Eta negua datorrenean, loaldi gozo batean murgiltzen da zuhaitza, udaberriko lehen eguzki-printzak iritsi arte atseden hartzeko. Udaberria heltzearekin batera esnatzen da, eta pergaminoak berrirakurtzen ditu, hosto-berritzeari ekiten dion bitartean.

Urteak igaro ahala, udaberria heltzean, zuhaitza ez da hostoetan oharrak idazteaz gogoratzen. Bere adaburuan hosto gutxi daude, eta hitz gutxi idatzita. Eraztunen artean oroitzapenak bilatzen saiatzen da, eta pergamino zaharrak berriro irakurtzen ditu nor den jakiteko; baina gero eta indar gutxiago du bere barnera begiratzeko. Pergaminoak nahasita daude eta zuhaitza noraezean dabil.

Uda iristen da, eta hosto eta burutapen gutxi ditu; gerizpea ere txikia da. Haren hosto urriak eta hitz gutxiak irakurri ditut. Garai bateko haren itzala faltan botatzen dut; baina, hala ere, haren alboan eserita jarraitzen dut, nire zuhaitz kutunena delako. Hostoak urriak badira ere, elkarrekin berrirakurtzen ditugu, eta falta zaizkion hitzak eransten dizkiot. Badakit entzuten nauela, eta haren gerizpean irakurtzen jarraitzen dudan bitartean, haren oroimenak bizirik dirauela. Orain, ni naiz haren pergaminoetan arakatzen duena, eta batzuetan, berriro irakurtzen ditudanean, haren adarretako bat mugitzen da, oraindik pentsamenduren bat idazten saiatuko balitz bezala.

Udazkenak aurrera egin ahala, maitasunez laguntzen diot oharrak idazten, bere enborra bere izena daramaten pergaminoz betetzen jarrai dezan. Heldu da negua, baina zuhaitzak ez du lotara joan nahi; urduri dago, eta lo arina du. Bere pergamino kutunena hartzen dut eta irakurri egiten diot; lehenengo hitzak entzun orduko, lasaiago sentitzen da. Neguko unerik gogorrenetan, haren enborra hotzetik eta intsektuetatik babesten dut, haren lurra ongarritzen dut...
 
Hurrengo udaberria iristean, nekez ateratzen zaizkio hosto bakan batzuk, eta ni naiz hosto horietan idazten duena, pergaminoan jasoko diren istorioak hautatzen dituena. Zuhaitzak begirada galduta du, eta nekez erantzuten dit hitz egiten diodanean, entzungo ez balu bezala. Atzo, zuhaitza gorantz begira zegoen, eta nik ere gorantz begiratu nuenean, ohartu nintzen txori batzuek habia egin zutela babesgabe dauden adarretan, hari gerizpea ematen laguntzeko. Txoriek, beren txioekin, zuhaitza alaitzen dute… Baina nire zuhaitz maiteak galdua du jada bere gerizpea, eta, nor naizen ez dakien arren, haren alboan esertzen naiz, garai batean bere gerizpe bikaina oparitu zidan leku berean. Haren enborraren kontra jarrita, gehien maite dituen pergaminoak berriro irakurtzen ditut, eta, ekaitzaz arduratu gabe, orduak ematen ditugu elkarrekin bizitako istorioetan murgilduta.

 

(Alzheimerraren bilakaerari buruzko metafora, Oyakudachi-k izenburu berarekin egindako lanean oinarrituta)