Urte asko daramatzazu aktore lanetan. Zer du oraindik antzerkiak beste formatuetan aurkitzen ez duzuna?
Antzerkia beti izan da ikuskizun huts bat baino gehiago. Topaketa bat da, asanblada bat; zerbait entzuteko eta zuzeneko ikuskizun bat ikusteko borondatez elkartzen den jende-talde bat. Bertan egoteak, zuzenean izateak eta ikusleen begien aurrean egiteak ikusleari oso zeregin garrantzitsua ematen dio.
Egunero obra bera antzezten baduzu ere, egunero aldatzen da, antzerkira doazen ikusleak desberdinak direlako. Horregatik da hain ederra. Eta oso ederra da hau egiteko aukera izatea ere.
Gaur, Mejor no decirlo lanarekin itzuliko zara Ermua Antzokira. Zer kontatzen du antzezlanak?
Bi pertsonaren arteko elkarrizketa da, hitz egitearen eta entzutearen garrantziaren ingurukoa. Ez da testua esatea bakarrik; besteak esaten dizuna entzutea ere bada. Entzutea funtsezkoa da antzerkian, eta hori ere lantzen dugu ikuskizunaren barruan.
Maria Barrancorekin batera 140 emanaldi baino gehiago egin dituzu. Zer ikasten da hainbeste denbora elkarrekin oholtza gainean egonda?
Ez zaudela lanean bakarrik, oso bizirik egon behar duzula. Testua eta ikuskizunaren mekanika ikasi behar dituzu, eta erantzuten jakitea ezinbestekoa da. Oso presente egon behar duzu.
Imanol Arias eta Maria Barranco Mejor no decirlo antzezlanean. Argazkia: Pentación.
Antzerkiarekin hasi zinenetik gaur arte, zer ikasi duzu?
Antzerkia beste modu batean ulertzen ikasi dut. Zineman plano berriak bilatzea, zerbait berria probatzea eta eszenak errepikatzea ohikoa da; antzerkian, berriz, kontrakoa gertatzen da. Kontu handiz ibili behar duzu, egunero funtzioa bizirik mantentzeko modua eraiki. Akats batek ere ez zaitu kezkatzen; akatsa opari bat da. Horri adi egotea ikasi dut.
Ermura itzuliko zara, gainera, zure haurtzaroa eta gaztaroa hemen igaro ondoren. Zer da zuretzat berriz ere hemen antzeztea?
Ermua antzokian hainbat gauza egin nituen txikitan; beti izan naiz oso zinema-zalea, eta horiek antzokian egiten genituen. Zinemara joaten nintzen eta western filmen ikusle sutsua nintzen. Filmek lau ordu irauten zuten, eta gogoratzen dut tartean egiten zen atsedenaldian nola etortzen zen ama ogitartekoa ematera.
Herrian zinemarekiko interesa genuen gazte-talde bat ginen, eta zinema-forumean ere hartzen genuen parte. Ez ginen zinemara soilik joaten; ondoren, elkartu eta gure iritzia emateko aukera ere bagenuen. 19 urte bete arte bizi izan nituen oroitzapen horiek guztiak hor daude; oroitzapen horiek guztiak Ermuan dira.
Eta zer esan nahi du orain itzultzeak?
Ermua da antzeztu ondoren amarekin etxean lo egiteko aukera ematen didan munduko leku bakarra. 92 urte ditu eta beti izan du nirekin egoteko aukera. Beti aurkitzen dut ezagutzen dudan jendea, eta herria nola aldatzen doan ikusten dut hona itzultzen naizen bakoitzean. Azkenaldian, amatxok adin bat duenez, urtean hainbat aldiz etortzen saiatzen naiz. Etxean antzeztea beti da oso polita.
Ba al dago kanpoan zaudenean faltan igartzen duzun ezer?
Mendia aurrean izatea etxetik ateratzean. Beti saiatzen naiz mendira joaten hemen nagoenean; gaztetan ere egiten nuen, eta horrek berdin jarraitzen du. Eta amatxo ikustea, batez ere.
Gaur egun, Ermuak kultur eskaintza zabala du, eta izen handiko artistak eta konpainiak ere etortzen dira. Nola ikusten duzu bilakaera hori?
Hemen pertsona garrantzitsu asko egon dira. Cosme Cortazar, esaterako, nire aurrekoa da; 9 urte nituenean hasi nintzen harekin. Madrilera iritsi, eta konpainia independente oso garrantzitsua sortu zuen. Eta Jesus Cimarro ere, Estatuko antzerki-ekoizle garrantzitsuenetako bat, Ermukoa da.
Cimarrok asko egin du antzerkiak presentzia izan dezan herrian, beti saiatzen baita haren konpainiek hemen ere geldialdia egin dezaten. Garrantzitsua dela uste dut, eta, gainera, oso ondo funtzionatzen du.
Zergatik da garrantzitsua antzerkia herri baten bizitzaren parte izatea?
Antzerkiari esker jendea bere ohiko ingurunetik kanpo elkartzen da, entzuteko; hitz egiteko beharrean, istorio bat entzuteko eta ikusteko. Antzerkiak liluratzen nauen gertutasun bat du: ikusle bat egon behar da gauzak gertatzeko.
Orain, jendeak oso modu indibidualean kontsumitzen ditu edukiak, eta gizarte bat indibidualizatzen denean ez dago erreferenterik, ez dago besteekin komunikaziorik. Neurri txiki batean bada ere, antzerkia kolektibitate-ekintza bat da gizarte indibidual honen aurrean.
140 emanaldi baino gehiago, eta guztietan aretoa beteta.
Hori da niretzat oparirik handiena. Egiten duzuna nahikoa dela erakusten dizu antzerkiak, eta norberaren nahikoa aurkitzea oso garrantzitsua da. Zorte handia da hori lortu izana, eta, gainera, egiten dudan horrek jendearengan eragina izatea.
