Zelako harrera izaten ari da liburua?
Oso harrera ona. Irakurle askok esan digute liburua argia, praktikoa eta irakurterraza dela, eta hori zen helburua. Duela pare bat urte hasi ginen lantzen, kontsultan pazienteek behin eta berriz egiten zizkiguten galderetatik abiatuta. Beatrizek eta biok Nafarroako Unibertsitatea Ospitaleko Loaren Unitatean egiten dugu lan, eta urte asko daramatzagu elkarrekin pazienteak artatzen eta ikertzen. Esperientzia horren ondorio naturala izan da liburua.
Zein da irakurleen profila?
Edonori zuzendutako liburua da. Ez da medikuentzat bakarrik; loari buruz gehiago jakin nahi duen edozein pertsonarentzat da. Lo egiteko arazoak dituztenentzat bereziki erabilgarria izan daiteke, baina baita ondo lo egiten dutenentzat ere, loaren funtzionamendua hobeto ulertu eta ohitura osasungarriak sendo ditzaten.
Horri buruz idatzi beharra ikusi duzue?
Bai. Azken urteotan gero eta gehiago hitz egiten da loari buruz, eta informazio ugari dago eskura, batez ere sare sozialetan eta Interneten, baina ez dago beti ebidentzia zientifikoan oinarrituta. Gure helburua informazio fidagarria eta ulerterraza eskaintzea izan da, jendeak mitoen eta errealitatearen arteko aldea bereizten jakin dezan.
Oraindik ezjakintasun handia dago?
Bai. Gero eta interes handiagoa dago loaren inguruan, baina mito eta uste oker asko daude. Gainera, informazio ugari dago eskura, baina ez da beti ebidentzia zientifikoan oinarritzen.
Zein da mitorik handiena?
Mitorik handienetako bat lo perfektua existitzen dela sinestea da. Lo normala ez da perfektua; aldakorra da. Guztiok izaten ditugu gau hobeak eta okerragoak, eta gau berean ere esnatze laburrak guztiz normalak dira. Lo egitea helburu bihurtzen dugunean eta etengabe kontrolatzen saiatzen garenean, antsietatea handitu egin daiteke, eta horrek, paradoxikoki, insomnioa agertzea edo mantentzea erraztu dezake.
Eta egiarik handiena?
Loa osasunaren oinarrizko zutabeetako bat da. Elikadura osasungarria eta ariketa fisikoa bezain garrantzitsua da. Lo egiten dugunean, garunak eta gorputzak ezinbesteko funtzioak betetzen dituzte.
Sineskeria ala ohitura txar asko daude loarekin lotuta?
Biak. Ohitura desegokiak baditugu, baina baita froga zientifikorik gabeko sinesmen eta aholku ugari ere. Horregatik, garrantzitsua da informazio fidagarria izatea eta irakurtzen edo entzuten dugun guztia ikuspegi kritikoarekin baloratzea.
Zer zuzendu beharko genuke loaren osasuna zaintzeko?
Ez dago pertsona guztientzat balio duen aholku edo trikimailu bakar bat. Baina lagungarria da ordutegi nahiko erregularrak izatea, egunez argi naturala jasotzea, ariketa fisikoa egitea eta gauez pantailen erabilera mugatzea. Eta beste ideia bat azpimarratuko nuke: ez dugu loarekin obsesionatu behar. Zenbat eta gehiago saiatu loa kontrolatzen, orduan eta zailagoa izan daiteke lo egitea.
Zenbateraino eragiten du loak gure osasunean?
Eragin handia du. Loak bihotz-hodietako osasunean, metabolismoan, sistema immunologikoan, garunaren funtzionamenduan eta osasun mentalean eragiten du. Horregatik esaten dugu loa ez dela luxu bat, osasunaren oinarrizko beharra baizik.
Badago berritasunen bat loari buruzko ikerketetan?
Aurrerapen handiak egin dira. Gero eta hobeto ulertzen dugu loak garunaren osasunean duen zeregina, baita loaren nahasmenduek beste gaixotasun askorekin duten harremana ere. Diagnostiko- eta tratamendu-aukerak hobetzen ari dira.
Ugaritu egin dira kontsultak?
Bai, nabarmen ugaritu dira. Gaur egun, jendeak badaki lo egitea osasunerako garrantzitsua dela, eta lehen baino gehiago eskatzen du laguntza. Hori albiste ona da, loaren nahasmendu askok tratamendua baitute. Hala ere, oraindik badaude sintomak normalizatzen dituzten pertsonak edo laguntza eskatu gabe urteak ematen dituztenak.
Aldatu egin dira loarekin lotutako arazoak?
Insomnioa eta loaren apnea dira kontsultan gehien ikusten ditugun nahasmenduak. Horiekin batera, hanka geldiezinen sindromea ere oso ohikoa da, baina, askotan, ez da ezagutzen, eta paziente askok urteak ematen dituzte diagnostikorik gabe. Gainera, gero eta gehiago ikusten ditugu erritmo zirkadianoaren alterazioak eta loarekin lotutako beste nahasmendu batzuk ere.
Bukatu dituzue liburu-aurkezpenak?
Aurkezpen batzuk egin ditugu, eta irratian eta telebistan ere izan gara liburua aurkezten eta loaren inguruko dibulgazioa egiten. Pozik joango ginateke beste toki batzuetara ere, gonbidatzen bagaituzte. Liburua liburu-dendetan eta Internet bidez eros daiteke.
Zuen lehen liburua da?
Dibulgazio-liburu gisa, bai, lehenengoa da. Oraingoz, nahia da liburua ahalik eta jende gehienarengana iristea. Ikusiko dugu etorkizunean beste proiekturen bati ekingo diogun.
Besterik nahiko bazenu esan…
Liburuarekin mezu sinple bat helarazi nahi dugu: loa zaintzea osasuna zaintzea da. Baina zaintzea ez da perfekzioa bilatzea. Lo normala aldakorra da, eta gau txar batek ez du esan nahi nahitaez loaren nahasmendu bat dugunik. Loaren inguruko informazio fidagarria izateak eta, behar denean, profesionalengana jotzeak lagundu dezake hobeto lo egiten, baina baita loaren inguruko kezka murrizten eta lasaiago bizitzen ere.