Mendaron aurkitutako haitzuloetako lehoiaren eskeletoa duela 31.500 urte inguru hil zen ale batena dela ondorioztatu dute

Ainara Argoitia Arano 2026ko azaroaren 3a

Gaur aurkeztu dute ofizialki aurkikuntza Irungo Gordailuan. Arg: DFG

2023ko martxoan Burumendi Espeleologia Taldeko kideek Ormola Bide Ondoko Leizean topatu zuten hezurdura Pleistozeno Berantiarreko Panthera spelaea azpiespezieko lehoi batena dela ondorioztatu dute fosilak aztertuta. Eta azterketa horren emaitza bat dator erradiokarbono bidezko datazioarekin, zeinak adierazi duen Mendaroko lehoi hau duela 31.500 urte inguru hil zela.

Joan zen astean eman genuen aurkikuntza honetan parte hartu dutenek Arkeoikuska aldizkari espezializatuan argitaratutako albistearen berri, baina gaur, martitzena, aurkeztu dute ofizialki aurkikuntza Irungo Gordailuan, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Ondare Bildumen Zentroan. Aurkezpenean, lehen aurreratu zituzten datuak aletu ez eze, berriak ere jakinarazi dituzte.

Gauza jakina zen, esaterako, Mutrikuko Burumendi Espeleologia Taldeko kideek topatu zutela eskeletoa 2023an, Ormola Bide Ondoko Leizean galeria berri bat miatzen ari zirela. Lehoiaren hezurdura partzialki osorik topatu zuten, eta gerora, zientzialariek zehaztu zuten 2 eta 3 urte bitarteko lehoi ar baten eskeletoa zela. Gaur jakin dugu, berriz, aztertutako fosilen tamaina orokorra aztertuta, lehoi ale hori Pleistozeno Berantiarreko Panthera spelaea azpiespezieari dagokiola, eta erradiokarbono bidezko datazioaren arabera, duela 31.500 urte inguru hil zela. Zehaztu dutenez, azpiespezie hori Pleistozeno Ertaineko lehoia baino txikiagoa zen.

Monica Villalba de Alvarado paleontologoa, lehoiaren garezurra ateratzeko momentuan. Argazkia: Burumendi Espeleologia Taldea

Ikerketa ez da amaitu

Lehoi honi buruzko ikerketa ez dela bukatu ere nabarmendu dute gaur aurkezpenean parte hartu duten paleontologoek. Izan ere, bildutako datu metriko guztiak Europako haitzuloetako lehoien erregistro fosilarekin alderatuko dituzte orain. Gainera, zehaztu dute espezie honen hazkuntza-eredua hobeto ulertzeko aukera emango duten datuak ere bildu dituztela, eta hezurdura horretatik DNA analisietarako laginak ere hartu dituztela, Vienako Unibertsitateko talde batekin lankidetzan.

Ormolako lehoiaren burezurraren xehetasuna, non goiko kanino bat eta ezkerreko baraila apurtuta ikus daitezkeen. Arg.: Burumendi Espeleologia Taldea

Haitzuloetako lehoiak

Haitzuloetako lehoiak Eurasiako ekosistemetan bizi izan ziren ia milioi bat urtez, duela 14.000 eta 12.000 urte bitartean desagertu ziren arte. Garai hartan, animalia hauek hominidio-espezie ezberdinekin batera bizi ziren eta historiaurreko gizakiak haitzuloetako hormetako margolan eta grabatuetan irudikatu zituzten, baita apaingarri edo dekorazio-objektu batzuetan ere. Harrapari handiak ziren eta ekosistemaren elika-sarearen goialdean zeudenez, gutxi batzuk baino ez zeuden ingurunean. Haitzuloetako lehoia izenez ezagutzen baditugu ere eta, haien aztarna fosil gehienak ingurune karstikoetan topatu dituzten arren, animalia hauek ez ziren kobazuloetan bizi.